1. An toàn lao động – Yếu tố cốt lõi của xây dựng hiện đại
Trong ngành xây dựng, an toàn lao động không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là tiêu chí đánh giá năng lực và uy tín của nhà thầu. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn giúp bảo vệ tính mạng người lao động, giảm thiểu tai nạn, hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao chất lượng công trình.
2. Hệ thống văn bản và tiêu chuẩn an toàn áp dụng tại Việt Nam
2.1 Luật và nghị định liên quan
- Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015
- Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung)
- Nghị định 06/2021/NĐ-CP về quản lý chất lượng, thi công xây dựng
- Nghị định 44/2016/NĐ-CP về huấn luyện an toàn lao động
2.2 Tiêu chuẩn – quy chuẩn kỹ thuật
- QCVN 18:2021/BXD – An toàn trong thi công xây dựng (Quy chuẩn bắt buộc cao nhất)
- TCVN 5308:1991 – Quy phạm kỹ thuật an toàn trong xây dựng
- TCVN 4244:2005 – Thiết bị nâng
- TCVN 3146, 3147 – An toàn điện trong xây dựng
3. Các nguyên tắc an toàn lao động cơ bản trên công trường
3.1 Huấn luyện an toàn trước khi làm việc
Người lao động phải được đào tạo và cấp chứng nhận an toàn lao động trước khi vào công trường. Việc huấn luyện cần được tổ chức định kỳ theo từng nhóm nghề nghiệp cụ thể và tuyệt đối không bố trí lao động chưa qua huấn luyện làm việc.
3.2 Trang bị bảo hộ lao động đầy đủ
Người lao động bắt buộc phải sử dụng các thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) bao gồm: Mũ bảo hộ, giày bảo hộ, găng tay, dây an toàn (khi làm việc trên cao), kính và khẩu trang bảo hộ tùy theo tính chất công việc.
3.3 Kiểm soát khu vực nguy hiểm
- Thiết lập rào chắn và biển cảnh báo tại các khu vực rủi ro cao.
- Phân luồng giao thông nội bộ giữa người đi bộ và máy móc thi công.
- Kiểm soát nghiêm ngặt người ra vào công trường.
4. Tiêu chuẩn an toàn trong thi công giàn giáo
4.1 Yêu cầu chung
Giàn giáo phải đúng chủng loại, đúng tải trọng thiết kế và có biện pháp thi công được phê duyệt bởi đơn vị có thẩm quyền. Mọi hệ thống giàn giáo phải được kiểm tra kỹ lưỡng trước khi đưa vào sử dụng.
4.2 Lắp dựng và sử dụng giàn giáo
- Lắp dựng đúng quy trình kỹ thuật của nhà sản xuất.
- Không tự ý tháo dỡ hoặc thay đổi kết cấu giàn giáo.
- Sử dụng đầy đủ mâm giàn giáo, thang leo và lan can an toàn.
4.3 Kiểm tra định kỳ
Hệ thống giàn giáo cần được kiểm tra định kỳ trước mỗi ca làm việc, sau các đợt mưa bão lớn hoặc khi có sự thay đổi về kết cấu để đảm bảo tính ổn định tuyệt đối.
5. An toàn khi làm việc trên cao
- Bắt buộc đeo dây an toàn và móc vào điểm neo chắc chắn.
- Lắp đặt lưới chắn rơi và lan can bảo vệ xung quanh sàn thao tác.
- Ngừng mọi hoạt động trên cao khi thời tiết xấu (mưa lớn, gió mạnh).
- Tuyệt đối không ném vật liệu hoặc dụng cụ từ trên cao xuống dưới.
6. An toàn điện trong xây dựng
Hệ thống điện công trường phải trang bị đầy đủ CB chống giật và tiếp địa. Dây dẫn điện phải có vỏ bọc cách điện an toàn, không được kéo dây dưới nền đất ẩm ướt hoặc khu vực có nguy cơ va chạm cơ học cao.
7. Trách nhiệm của các bên liên quan
- Chủ đầu tư: Giám sát, yêu cầu nhà thầu tuân thủ an toàn và bố trí đầy đủ kinh phí cho công tác an toàn lao động.
- Nhà thầu thi công: Lập kế hoạch an toàn chi tiết, tổ chức huấn luyện và cung cấp đầy đủ trang bị bảo hộ.
- Người lao động: Tuân thủ nội quy, sử dụng đúng bảo hộ và có quyền báo cáo các nguy cơ mất an toàn.
8. Xu hướng an toàn lao động trong xây dựng hiện đại
Hiện nay, các nhà thầu đang hướng tới áp dụng tiêu chuẩn quốc tế ISO 45001, số hóa quản lý an toàn qua ứng dụng di động và tăng cường kiểm định thiết bị định kỳ. Việc ưu tiên sử dụng vật tư giàn giáo đạt chuẩn mạ kẽm cũng là một phần trong xu hướng bảo vệ an toàn bền vững.
